Panorama 25 Aralık Müzesi, Gaziantep'in kahramanlık destanını gelecek nesillere taşıyan, tarih ve teknolojinin buluştuğu özel bir mekândır.
Gaziantep savunmasının ve müzemizin tarihçesini keşfedin.
Çok ağır koşullarda süren vatan savunması, düşmanın amansız saldırılarına karşı gösterilen direniş unutturulmamalı ve yaralar sarılmalıydı. Önce düşmanın katlettiği ağaçların yerine ağaçlar dikilecek, sonra unutturmamak için kitaplar, anılar yazılacaktı, sonra anıtlar, müzeler sürdü gitti ve bugüne geldik. Yok edilenlerin yerine ağaçlar dikilerek yaraların sarılması… 1922 Kahraman Gaziantepliler; bir yandan düşmanın yıktığı şehri onarırken, 1922 “Ağaç Bayramı”nda düşmanın yok ettiği ağaçların yerine yeni fidanlar diktiler. Bu fidanların büyümesi Gazianteplilerin gelecek ile ilgili umutlarının da yeşermesiydi.
Gaziantep Müdafaası ile ilgili Lohanizade Mustafa Nurettin tarafından yazılan ve 1924 yılında yayınlanan kitap, yaşanılanların unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması için atılmış çok önemli bir adımdır.
Kurtuluşun 10. yıldönümünde başlatılan çalışmalar 4 yılın sonunda 25 Aralık 1935’te halktan toplanan paralarla Belediye, Özel İdare ve Nafia Dairesi’nin destekleriyle tamamlanmıştır. Abide, O gün on binlerce Gazianteplinin, savaş kahramanı gazilerin gözyaşları arasında tüm yetkililerin katıldığı törenle açılmıştır. (Şehitler Abidesi’nde 1973, 1980, 1998 ve 2020 yıllarında onarım, bakım ve yenileme çalışmaları yapılmıştır.)
1943’te ilk kez gündeme gelmiş 1944 yılında Halkevi içerisinde bazı eserler sergilenmiştir. 1957’de ulusal bir mimari proje yarışması düzenlenmiş, Y. Müh. Mimar Yusuf Z. Ergüleç ve Y. Müh. Mimar Fikret Cankut yarışmayı kazanmış, ancak imkansızlıklar nedeniyle bu proje uygulanamamıştır. Şahin Bey’in şehit olduğu Elmalı Köprüsü yanına anma taşı konulmuştur.
Atatürk anıtı ve kaidesinde savunmanın anlatılacağı rölyefler olan anıt yapılması için yarışma düzenlendi. 27 Ocak 1966’da yayınlanan yarışma şartnamesinde at üzerinde üniformalı Atatürk heykeli ve kaidesinde rölyeflerle savunmanın anlatılması istendi.Prof. Dr. Nusret Suman’ın birinci olan projesi11 Mayıs 1966 tarihinde Milliyet Gazetesi’nde yayınlandı. Anıt 1970 yılında Maarif’teki yerine konuldu.
Tahsin Saraçoğlu, Cemil Cahit Güzelbey, Ali Nadi Ünler ve Adil Dai, Antep Savunması’nı gelecek nesillere tanıtmak amacıyla Gaziantep Savaş Müzesi Derneği’ni kurdu. 25 Aralık 1980 günü çeşitli belgeler yanında mücahit gazilerin silahlarının da sergilendiği ilk müze açıldı. Bir süre sonra kapanan müzedeki eserler Gaziantep Müze Müdürlüğü’ne teslim edildi. Şimdi bu eserlerin bazıları müzemizde sergilenmektedir.
Hasan Süzer Etnografya Müzesi’nin bir odasında Gaziantep Arkeoloji Müzesi’nde bulunan savunmada kullanılmış silahlar ve bazı eserler sergilendi. Silah ve eserlerin saklanması için koşullar elverişli olmadığından bu eserler Gaziantep Arkeoloji Müzesi’ne geri döndü.
Gaziantep, Büyükşehir statüsü alınca Şahinbey ve Şehitkamil’in isimleri iki ilçeye verildi. Kırkayak Parkı içerisine Kültür Bakanlığı tarafından Şahin Bey heykeli ve yanında yaralı Şehit Kâmil’e sarılan annesinin yer aldığı anıt yapıldı.
Karayılan Anıtı ile Şehit Kamil Anıtı döküm masrafları dışında bir ücret almadan Heykeltıraş Prof. Dr. Haluk Tezonar tarafından yapıldı.
Demokrasi Meydanı’na anıt yapılması için yapılan yarışmaya 6 proje katıldı. Jürinin oy çokluğu ile aldığı kararla Hüseyin Suna’nın çalışması birinci seçilerek uygulandı.
Kültür Bakanlığı tarafından yaptırılan Şahin Bey Anıtı Kilis yolundaki Elmalı köprüsü yakınına konuldu.
Gaziantep Garnizonu Eski Komutanı ve 2. Kolordu Komutanı Korgeneral Dursun Bak tarafından yollanan bir dosya ile savunmanın panorama tekniği ile anlatılacağı bir müze yapılması fikri gündeme getirildi. 29 yıl Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü’nü üstlenen ve o dönemde Genelkurmay Başkanlığı gibi kurumlara sanat danışmanlığı yapan Mehmet Özel tarafından bir proje hazırlandı.
Rus sanatçı A. Samsanov 2006 yılında Gaziantep’e davet edildi. 2007 yılında Gaziantep Valiliği’nde yapılan bir toplantı ile panorama müzesi için arsa ve kaynak ihtiyacı için çalışmalar yapıldı.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından Dokurcum Değirmeni’nde şehit edilen 14 çocuğun anısına kalenin kuzeydoğusuna anıt yaptırıldı. Şahinbey Belediyesi Başkanı Ömer Can tarafından, Tarihçi-Yazar Adil Dai danışmanlığında Savaş Müzesi açıldı. (Bu müze, 2017 yılında Şahinbey Belediye Başkanı Mehmet Tahmazoğlu tarafından genişletilerek ve iç düzenlemesi yenilenerek Şahinbey Milli Mücadele Müzesi ismiyle yeniden açıldı.)
İngiliz ve Fransız arşivlerinden çok sayıda belge ücreti gönüllü Gaziantepliler tarafından ödenmek suretiyle 2007 ve 2008 yıllarında temin edildi. Kendi belgeleriyle Fransızlar ve işbirlikçilerinin işlediği insanlık suçlarını kanıtlayacak çok sayıda belgeden bu müzenin yapımında yararlanıldı. Fransızca olan bu belgelerin Fransızcadan Türkçeye tercümesi Gaziantep Ticaret Odası’nın katkılarıyla gerçekleştirildi.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından 20 Ağustos 2007’de İstanbul’da bir toplantı yapıldı. Toplantıda Zeugma, Arkeoloji ve Panorama Müzesi’nin bir arada yapılacağı projeler tartışıldı. 7 Eylül 2007 tarihinde Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nde gerçekleştirilen toplantıda projeden panorama kısmının çıkarıldığı duyuruldu. 2009 yılında Gaziantep Kalesi içerisindeki galeride rölyeflerden oluşan adı “Kahramanlık Panoraması” olan müze açıldı.
Gaziantepli şehit ve gazi yakınları kaledeki müzeyi yetersiz ve eksik buldu, panorama tekniğinde bir müzenin yapılması için çalışmaları devam ettirdi. 6 Mart 2009 tarih ve 27 sayılı meclis kararı ile Gaziantep Turizm Derneği’ne müzenin yapılarak belediyeye bağışlanması için arsa tahsisi yapıldı. Mimari projesi Yüksek Mimar Ceren Uğurluer tarafından gönüllü olarak yapıldı. Diğer projeler, ilgili meslek odaları tarafından gönüllü olarak hazırlandı. 23 Mart 2009 tarihinde 72 sayı ile müzenin ruhsatı alındı ve Merhum Avukat Hilmi Barlas müzenin yapımı için 3 Milyon USD bağışlamayı taahhüt etti. Ancak Şehitkamil Belediyesi başkanlığının tahsisi iptal eden yazısı sonucunda müze çalışmaları durduruldu.
Şahinbey Belediyesi tarafından 2009 yılının Mart ayında Kıvanç Gülhan ve Mustafa Bencan’a iki anıt yaptırıldı. Bu anıtlardan Sarımsaktepe Taarruzu Anıtı, Sarımsaktepe Cephesi’nin olduğu yer olan Şehreküstü Kavşağı’na, Mağarabaşı Savunması Anıtı ise Mağarabaşı Cephesi’nin olduğu Tüfekçi Yusuf Bulvarı’na yerleştirildi.
Savunmada şehit olan kadınlarımızın anılması için Boyacı Camii’nin yanına Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından Kadın Şehitler Anıtı yapıldı. Gaziantep Valiliği’nce anıt-heykel mezar üzerinden kaldırılarak yan tarafa alındı. Mezar üzerine bir mozole konularak, anıtın dış kaplamaları yenilendi. Ayrıca Elmalı Köprüsü ile Dokurcum Değirmeni de restore edildi.
2014 yerel seçimleri için Mimarlar Odası Gaziantep Şubesi’nin “Gaziantep’in Sorunları ve Çözümleri” konusunda hazırladığı raporda Kahramanlık Panoraması Müzesi yer aldı. Raporda önerilen eşsiz savunmamızı anlatacak “Kahramanlık Panoraması Müzesi”nin yapılmasını Sayın Fatma Şahin seçim vaatleri arasına aldı, verilen bu söz sonrasında Şubat 2015’de müzenin yapım çalışmalarını başlattı.
